Ως παχυσαρκία σύμφωνα με τον ΠΟΥ (Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείαςς) ορίζεται η υπερβολική συσσώρευση λίπους, προκαλώντας μεταβολικές διαταραχές και κίνδυνο για την υγεία του ατόμου. Το υπερβολικό σωματικό βάρος και η παχυσαρκία (κυρίως η κοιλιακή) αποτελούν σημαντικούς παράγοντες κινδύνου για μια σειρά χρόνιων ασθενειών όπως:

• Διαβήτης
• Καρδιαγγειακές παθήσεις ( κύρια αιτία θανάτου 2012)
• Μυοσκελετικές διαταραχές (οστεοαρθρίτιδα)
• Κάποιες μορφές καρκίνου (ενδομητρίου, μαστού, ωοθηκών, προστάτη, ήπατος, χοληδόχου κύστης, νεφρού, παχέος εντέρου).
• Μπορεί να προκληθούν υπνική άπνοια,  διαταραχές στο αναπαραγωγικό σύστημα, κατάθλιψη
• Στα υπέρβαρα και παχύσαρκα παιδιά μπορεί να εμφανιστεί δυσκολία στην αναπνοή που δυσκολεύει την άσκηση τον αθλητισμό ή οποιαδήποτε σωματική δραστηριότητα. Αυτό μπορεί επίσης να καταστήσει τα συμπτώματα του άσθματος χειρότερα ή να οδηγήσουν τα παιδιά να αναπτύξουν άσθμα. Επίσης μπορεί να εμφανιστεί υπέρταση, αντίσταση στην ινσουλίνη, αυξημένος κίνδυνο καταγμάτων, υπερλιπιδαιμίες και αρνητικές ψυχολογικές επιδράσεις.
• Υπάρχει η τάση να ωριμάζουν νωρίτερα. Τα υπέρβαρα παιδιά μπορεί να είναι ψηλότερα και  σεξουαλικά πιο ώριμα από τους συνομηλίκους τους, αυξάνοντας τις προσδοκίες ότι θα πρέπει να ενεργούν ως μεγάλοι που φαίνονται και όχι  όσο είναι η ηλικία τους. Τα κορίτσια με υπερβολικό βάρος μπορεί να έχουν μη φυσιολογικούς κύκλους εμμηνορρυσίας και προβλήματα γονιμότητας κατά την ενηλικίωση.
• Τα παχύσαρκα παιδιά μπορεί επίσης να έχουν συναισθηματικά προβλήματα (όπως η χαμηλή αυτοεκτίμηση) και μπορεί να πειράζουν , να εκφοβίζονται ή να απορρίπτονται από τους συνομηλίκους τους

Τα παιδιά που είναι δυσαρεστημένα με το βάρος τους μπορεί να κινδυνεύουν:

• Από ανθυγιεινή διατροφή και  διατροφικές διαταραχές
• κατάχρηση ουσιών
• κατάθλιψη

Παγκοσμίως το 2016 πάνω από 1,9 δισεκατομμύρια ενήλικες ηλικίας 18 ετών και άνω ήταν υπέρβαροι εκ των οποίων πάνω από 650 εκατομμύρια ενήλικες ήταν παχύσαρκοι δηλαδή το 13% του ενήλικου πληθυσμού στον κόσμο (11% των ανδρών και 15% των γυναικών ήταν παχύσαρκοι του 2016). Πάνω από 340 εκατομμύρια παιδιά και έφηβοι ηλικίας 5-19 ετών ήταν υπέρβαροι και παχύσαρκοι το 2016.

Ο δείκτης μάζας σώματος (ΔΜΣ) χρησιμοποιεί μετρήσεις ύψους και βάρους για την εκτίμηση του σωματικού λίπους του ατόμου

Για τους περισσότερους ενήλικες, o ΔΜΣ:

• Το 18,5 έως 24,9 σημαίνει ότι έχετε ένα υγιές βάρος
• 25 έως 29,9 σημαίνει ότι είστε υπέρβαρος
• 30 έως 39,9 σημαίνει ότι είστε παχύσαρκοι
• 40 ή παραπάνω σημαίνει ότι υπάρχει νοσογόνος  παχυσαρκία

Ο ΔΜΣ δεν χρησιμοποιείται για την οριστική διάγνωση της παχυσαρκίας, επειδή οι άνθρωποι που έχουν  πολύ μυϊκή μάζα έχουν μερικές φορές υψηλό ΔΜΣ χωρίς υπερβολικό λίπος. Αλλά για τους περισσότερους ανθρώπους, ο ΔΜΣ είναι μια χρήσιμη ένδειξη για το αν είναι υγιές, υπερβολικό ή παχύσαρκο.

Στα παιδιά ηλικίας 2 έως 19 χρησιμοποιούνται οι καμπύλες ανάπτυξης όπου ο ΔΜΣ εμπίπτει σε μία από τις τέσσερις κατηγορίες:

1. Λιποβαρές: ΔΜΣ κάτω από το 5ο εκατοστημόριο
2. Κανονικό βάρος: ΔΜΣ στο 5ο και μικρότερο από το 85ο εκατοστημόριο
3. Υπέρβαρο: ΔΜΣ στο 85ο και κάτω από το 95ο εκατοστημόριο
4. Παχύσαρκα: ΔΜΣ στο 95ο εκατοστημόριο

Τι προκαλεί το υπερβολικό βάρος και την παχυσαρκία;

Η  βασική αιτία της παχυσαρκίας και του υπερβολικού βάρους είναι η ενεργειακή ανισορροπία μεταξύ της πρόσληψης και κατανάλωσης θερμίδων. Σε παγκόσμιο επίπεδο υπήρξε

• Αύξηση τροφών με υψηλά λιπαρά και επεξεργασμένους υδατάνθρακες, αναψυκτικά
• Μεγάλες μερίδες φαγητού
• Μείωση της σωματικής δραστηριότητας, αύξηση της αδράνειας λόγω της καθιστικής φύσης πολλών μορφών εργασίας, η αλλαγή τρόπων μεταφοράς και η αστικοποίηση

Για να μειώσετε  το υπερβολικό σωματικό βάρος σε ατομικό επίπεδο μπορείτε:

• Να περιορίζετε την πρόσληψη κορεσμένων λιπαρών και σακχάρων
• Αύξηση στην κατανάλωση φρούτων, λαχανικών, δημητριακών ολικής άλεσης, ξηρών καρπών, οσπρίων
• Μειώστε τις ποσότητες που καταναλώνετε
• Φτιάξτε σαλάτα με λαχανικά διαφορετικού χρώματος, όπως το σπανάκι, καρότο, τοματίνια , κόκκινες, πράσινες, πορτοκαλί ή κίτρινες πιπεριές
• Καταναλώστε χαμηλής περιεκτικότητας  λιπαρά σε γάλα και γαλακτοκομικά  προϊόντα ή  γάλα αμυγδάλου
• Καταναλώστε φρούτα εποχής
• Πρωτεΐνη άπαχη όπως ψάρι (2 φορές/εβδομάδα) ή άπαχο βόειο κρέας, χοιρινό κρέας ή άλλα τρόφιμα πρωτεΐνης, όπως κοτόπουλο, θαλασσινά, αυγά,  όσπρια, ή προϊόντα σόγιας (τόφου, φασόλια σόγιας, κλπ) δημητριακά ολικής αλέσεως όπως καστανό ρύζι, πλιγούρι, βρώμη,  ψωμί ολικής αλέσεως, πολύσπορο, παξιμάδια κρίθινα
• Παράλειψη προσθήκης αλατιού κατά το μαγείρεμα αντί να χρησιμοποιήσετε βότανα και μπαχαρικά για να προσθέσετε γεύση.
• Τα αναψυκτικά,  τα ενεργειακά ποτά και τα αθλητικά ποτά αποτελούν σημαντική πηγή προστιθέμενης ζάχαρης και θερμίδων. Δώστε γεύση στο νερό σας προσθέτοντας  μια φέτα λεμονιού, δυόσμο ή αγγούρι
• Απολαύστε το φαγητό σας, αλλά τρώτε λιγότερο: Πάρτε το χρόνο να απολαύσετε πλήρως το φαγητό σας καθώς το τρώτε. Τρώγοντας πολύ γρήγορα ή όταν η προσοχή σας είναι αλλού μπορεί να οδηγήσει σε κατανάλωση πάρα πολλών θερμίδων.

Όταν είστε εκτός σπιτιού

Προσπαθήστε να αποφύγετε τα τηγανητά φαγητά και το γρήγορο φαγητό. Αντί για το τηγανισμένο κοτόπουλο, παραγγείλετε κοτόπουλο ψημένο  στη σχάρα ή  αραβική ή τορτίγια ολικής  με γαλοπούλα  και λαχανικά

• Μοιραστείτε ένα γεύμα με έναν φίλο ή πάρτε το μισή ποσότητα σπίτι.
• Πάρτε υγιεινά σνακ μαζί σας όπως φρούτα φρέσκα ή αποξηραμένα (χωρίς επικάλυψη ζάχαρης) , ή  γιαούρτι με χαμηλά λιπαρά ή ξηρούς καρπούς ή λαχανικά σε στικς ( καρότα, αγγουράκια, σέλερι)
• Αποφύγετε τα dressing στη  σαλάτα. Προσθέστε   βινεγκρέτ ( ελαιόλαδο, μουστάρδα, λεμόνι)

Γονείς ενθαρρύνετε  τα παιδιά στο ενεργό παιχνίδι:

• Εξισορρόπηση καθιστικού παιχνιδιού (όπως ανάγνωση μαζί) με μια δραστηριότητα που απαιτεί κίνηση όπως σχοινάκι ή χορός ή κουτσό
• Αφήστε χρόνο μέσα στην ημέρα για ενεργό παίξιμο μαζί, ίσως να παίξετε με μια μπάλα, να χορεύετε ή να κάνετε μια βόλτα μετά από ένα οικογενειακό γεύμα.
• Ορίστε ένα εσωτερικό και ένα εξωτερικό χώρο που είναι ασφαλές, όπου το παιδί σας μπορεί να πηδήξει ελεύθερα, να κυλήσει και να πέσει.
• Συμμετέχετε σε ομαδικά παιχνίδια μαζί.
• Ενθαρρύνετε τα παιδιά να συμμετάσχουν σε μια αθλητική ομάδα ή να δοκιμάσουν μια νέα σωματική δραστηριότητα.
• Δώστε στα παιδιά παιχνίδια που ενθαρρύνουν τη σωματική άσκηση, όπως μπάλες, χαρταετούς, χούλα-χούπ, φρίσμπυ, σχοινάκι
• Περιορίστε την ώρα της τηλεόρασης και κρατήστε την τηλεόραση έξω από την κρεβατοκάμαρα του παιδιού σας.
• Φτιάξτε έναν κήπο. Τα παιδιά αγαπούν ποτίζουν με  νερό τα φυτά, και θα είναι ενθουσιασμένα μετά από μερικές εβδομάδες  όταν θα δουν τα άνθη τους να ανθίζουν ή τα λαχανικά μεγαλώνουν.
• Αντί να παίξετε μαζί play-station ή να παρακολουθήσετε τηλεόραση, επιλέξτε μια δραστηριότητα που απαιτεί κίνηση όπως τέννις, ποδόσφαιρο, μπάσκετ, βόλλεϋ, ποδήλατο, περπάτημα, κολύμπι, χορό, μπόουλινγκΑυξήστε την σωματική δραστηριότητά σας σε 60 λεπτά /ημέρα για παιδιά και οι ενήλικες 150-300 λεπτά για όλη την εβδομάδα

  Άποψη

  Δεν υπάρχουν  γρήγορες λύσεις  για την παχυσαρκία. Τα προγράμματα απώλειας βάρους χρειάζονται χρόνο και δέσμευση και λειτουργούν καλύτερα όταν ολοκληρωθούν.

  Οι  Εγκεκριμένοι Διαιτολόγοι  που εμπλέκονται με τη φροντίδα σας θα πρέπει να παρέχουν ενθάρρυνση και συμβουλές για το πώς να διατηρήσετε την απώλεια βάρους που επιτεύχθηκε

  Η τακτική παρακολούθηση του βάρους σας, ο καθορισμός ρεαλιστικών στόχων και η συμμετοχή των φίλων και της οικογένειάς σας με τις προσπάθειές σας να  χάσετε βάρος μπορεί επίσης να σας βοηθήσει.

  Θυμηθείτε ότι ακόμα και η απώλεια ενός μικρού ποσού βάρους, όπως το 3% ή περισσότερο του αρχικού σας σωματικού βάρους, και η διατήρησή του για τη ζωή, μπορεί να μειώσει σημαντικά τον κίνδυνο εμφάνισης επιπλοκών σχετικών με την παχυσαρκία, όπως ο διαβήτης και οι καρδιακές παθήσεις.

  Βιβλιογραφία

  Obesity and Overweight :WHO (World Health Organization)
  Make Fitness Fun for the Whole Family: Academy of Nutrition and Dietetics (2017)
  Choosemyplate.gov
  Overweight and Obesity: Kidshealth.org

__________________________

Μαρία Αγγελή – Κιλιτσιάν
Διαιτολόγος – Διατροφολόγος  
Δημοτικά Ιατρεία Αγίου Δημητρίου